Spodumen jest minerałem zaliczanym do gromady krzemianów z grupy piroksenów (powszechnie spotykanych minerałów skałotwórczych), jest to krzemianem glinu i litu o wzorze chemicznym LiAl[Si2O6].
W swej wewnętrznej strukturze dość często zawiera wtrącenia sodu, potasu, żelaza, magnezu, wanadu i manganu. Zaliczany jest do minerałów rzadkich, spotykany tylko na wybranych obszarach globu. Jego twardość wynosi od 6,5 do 7 w skali Mohsa, gęstość od 3,15 do 3,21 g/cm3. Najczęściej jest nieprzezroczysty lub ma barwę białą bądź żółtawą, różowawą. Od drugiej połowy ubiegłego wieku znane są także okazy wyraźnie przezroczyste, bezbarwne oraz żółte i zielone, bywa także wielobarwny. Ma szklisty połysk i wyróżnia się silnym pleochroizmem. Jest bardzo kruchy, niezwykle wrażliwy na upadek (rozbija się na drobne części), wysoką temperaturę i światło słoneczne (blednie pod jego wpływem). Prażony barwi płomień na intensywny czerwony kolor. Jego kryształy osiągają niezwykle duże rozmiary. Zdarzają się kamienie wykazujące efekt kociego oka i niekiedy silną fluorescencję.
Jego nazwa wywodzi się od greckiego słowa „spodos” określającego barwę popiołu („spodios” tj. szary) i nawiązuje do szarej, podobnej do popiołu barwy minerału.
Przydatnymi i wysoko cenionymi w jubilerstwie, odmianami spodumenu są; żółtozielony, zielony lub ciemnozielony hiddenit (zawdzięcza barwę obecności chromu) oraz niebieskopurpurowy, fioletowy, fioletowoczerwony bądź różowy kunzyt (za kolor odpowiadają domieszki manganu). Poza wymienionymi powyżej odmianami, okazy o barwie białej, żółtobiałej, żółtej, zielonkawożółtej, złocisto brunatnej (zawierające domieszki żelaza) nazywane są tryfan a szare, szaroniebieskie i niebieskie to nuristanit.
Występuje na obszarze Afganistanu, Pakistanu, Australii, Meksyku, USA, Kanady, Brazylii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Rosji i Madagaskaru. W Polsce spotykany na Dolnym Śląsku.
Spodumen to bardzo poszukiwany kamień kolekcjonerski, jest także często stosowany w jubilerstwie, choć jego obróbka z uwagi na kruchość stanowi duże utrudnienie. Przezroczystym odmianom najczęściej nadaje się szlif brylantowy, albo schodkowy. Poza tym znalazł zastosowanie w produkcji szkła, ceramiki i jest cennym źródłem litu.
Minerałami podobnymi są petalit, skapolit, amblygonit i skalenie.
