Bardzo istotnym elementem biżuterii noszonej na szyi bądź rękach takich jak naszyjniki, bransolety czy łańcuszki, są zapięcia. Istnieje bardzo wiele ich rodzajów oraz odmian, stosowanych przez konkretnych wytwórców. Niejednokrotnie podstawowe typy zapięć są modyfikowane pod określony wyrób. Do najczęściej wykorzystywanych można zaliczyć zapięcia szufladkowe, zatrzaskowe, bagnetowe, hakowe, magnetyczne, śrubowe, przesuwne, zawiasowe czy zakładkowe.

Zapięcia zaciskowe magnetyczne i śrubowe, których zasadę działania omówiono już w części poświęconej kolczykom sporządza się zazwyczaj z dwóch elementów umieszczanych trwale na końcach wyrobu. w przypadku zapięć magnetycznych zawierają one magnesy stałe, które na wskutek ich wzajemnego przyciągania magnetycznego skutecznie utrzymują zapięcie. Najprostsze zapięcie śrubowe wykonuje się z nagwintowanej rurki oraz nagwintowanego pętu o odpowiednio dobranej średnicy.

Zapięcie szufladkowe

Dość popularnym i dogodnym do modyfikacji, a równocześnie będącym prostym oraz bezpiecznym w użytkowaniu są tzw. zapięcia szufladkowe. Stosuje się je w wielu typach biżuterii, takich jak bransolety czy łańcuszki. Podstawową częścią składową tego zapięcia jest języczek zatrzaskowy, wsuwany w obudowę o kształcie wydłużonego prostopadłościanu. Stąd też przez skojarzenie z zamykaniem szuflady, bierze się nazwa tego rozwiązania. Bardzo często dla wygody użytkowania, języczek zatrzaskowy zaopatrywany jest w spust, przybierający różnorodne formy. Umożliwia on łatwe chwycenie paznokciem czy opuszkiem palca i naciśnięcie języczka w celu blokowania lub otwarcia zapięcia. Istnieje bardzo wiele odmian oraz sposobów wykonania zapięcia szufladkowego.

Zapięcie szufladkowe i jego zastosowanie w bransolecie.

Zapięcie szufladkowe i jego zastosowanie w bransolecie.

Pierwszym etapem jest przygotowania prostopadłościennej obudowy. Wykonuje się ją z prostokątnej ramki z giętego, cienkiego na np. 0,5 mm paska blachy, stanowiącego ścianki boczne konstrukcji. Następnie otrzymaną ramkę, zamyka się lutując, od spodu i góry prostokątne kawałki blachy (o tej samej grubości, co ścianki)29-2.

Elementy konstrukcyjne zapięcia szufladkowego.

Elementy konstrukcyjne zapięcia szufladkowego.

Ścianki powinny mieć wysokość umożliwiającą wprowadzenie języczka zatrzaskowego oraz w razie konieczności nadanie zapięciu krzywizny dostosowanej do nadgarstka. Należy pamiętać o zasadzie, iż w trakcie lutowania zamkniętych form, koniecznym jest wykonanie w mało widocznym miejscu, niewielkiego otworka lub delikatnego nacięcia. Zabieg ten zapobiega ewentualnym deformacjom lutowanego elementu. Otwór taki wywierca się w miejscu przewidzianym na wycięcie w następnym etapie wpustu pod gniazdo języczka. Po zlutowaniu prostopadłościennej obudowy należy wyciąć w niej lukę, nieco odsuniętą od dolnej części obudowy, wyglądem dopasowaną do kształtu języczka, która pozwoli mu w niej się ciasno ślizgać. w górnej części obudowy wykonuje się wcięcie umożliwiające wsunięcie oraz operowanie spustem.

Języczek zatrzaskowy klepany i nitowany.

Języczek zatrzaskowy klepany i nitowany.

Języczek zatrzaskowy podobnie jak obudowę daje się także wykonać na wiele sposobów. Jednym z nich jest wykonanie go z wyciętego i dopasowanego rozmiarem do przygotowanego w prostopadłościanie gniazda, cienkiego zgiętego paska blachy. Składa się go uderzeniami małego motaka na pół, po kątem, tak by uzyskać podobną do klina szufladkę. Następnie utwardza, jednak należy uważać, by języczek zachował sprężystość umożliwiającą po lekkim jego ugięciu, otwarcie zablokowanego zapięcie. Inną metodą jest wykonanie języczka z dwóch pasków blachy, znitowanych ze sobą na jednym z końców. Do górnej części języczka na jego końcu przylutowuje się spust, służący do blokowania i otwierania zapięcie.

Przykłady blokad zapięcia szufladkowego.

Przykłady blokad zapięcia szufladkowego.

Pomocnym elementem takiego zapięcia, zwiększające bezpieczeństwo jego użytkowania, są zabezpieczenia przed przypadkowym otwarciem. Najprostszym takim rozwiązaniem jest przylutowanie do obudowy i języczka dodatkowych metalowych elementów o różnorakich formach, takich jak spinki, trzpienie czy haki.

Przykłady zapięć szufladkowych.

Przykłady zapięć szufladkowych.

Umiejętność sporządzania zapięć szufladkowych można z powodzeniem wykorzystać do wykonania zapięcia w tzw. biżuterii dmuchanej, czyli mającej wygląd masywnych oraz ciężkich np. odlewanych wyrobów, a będących w rzeczywistości pustymi w środku i wykonanymi z cienkich blach. Wówczas gniazdo języczka wykonuje się w jednej części, natomiast sam języczek zatrzaskowy lutuje do drugiej części wyrobu.


29-2 Szczegółowy opis sporządzania prostopadłościanu znajdzie się w jednym z kolejnych wpisów.