Opis techniki

Technika Metal Clay wykorzystująca glinki metali jest bardzo interesującym materiałem do sporządzania biżuterii, wyrobów dekoracyjnych i niewielkich rzeźb. Jej początki sięgają 1990 roku, gdy to w Japonii opatentowano pierwszy tego typu produkt.

Przykład wyrobu wykonanego w technice Art Clay.
Przykład wyrobu wykonanego w technice Art Clay.

Metal Clay jest miękką elastyczna substancją zawierającą mikroskopijne cząsteczki czystego metalu np. srebra bądź złota, związane spoiwem organicznym na bazie wody. Jest mieszaniną substancji takich jak te niżej opisane.

  • Metal, będący najważniejszym składnikiem występuje w glince w formie bardzo drobnego proszku. Rozdrobnienie metalu determinuje jakość glinki, a jego rodzaj, srebro, złoto, miedź czy brąz narzuca temperaturę, czas, a także warunki wypalania które uzależnione są właściwościami fizykochemicznymi metalu. Metale łatwo ulegające utlenianiu powinno się wypalać w otoczeniu ograniczającym to zjawisko.
  • Wypełniacze organiczne, ich głównym zadaniem jest utrzymanie suchego metalicznego proszku i nadanie mu plastycznej formy. Zazwyczaj wykorzystuje się metylocelulozę19-1, karboksymetyloceluloze19-2, skrobie, alkohol poliwinylowy19-3, a nawet mąkę pszenną.
  • Topniki poza zapobieganiem utlenianiu ułatwiają wiązanie glinki. Stosuje się np. kalafonie, boraks czy chlorek amonu.
  • Gliceryna, ponieważ szybko absorbuje wilgoć, to spowalnia wysychanie i utlenianie oraz ułatwia obróbkę glinki.
  • Woda będąca rozpuszczalnikiem składników glinki, najlepiej gdy jest destylowana gdyż substancje zawarte w zwykłej wodzie takie jak sole mineralne czy związki chloru, mogą wchodzić w rekcje z pozostałymi składnikami glinki.
  • Olejki eteryczne ułatwiają pracę z glinką, uplastyczniają ja, nadają przyjemny zapach i spowalniają utlenianie metalu.

Glinki metali w stanie surowym tworzą produkt podobny do gliny ceramicznej i dopiero po wypaleniu zdradzają metaliczne właściwości. Zanim wyschną dzięki swej plastyczności dają się formować tak jak glina lub plastelina np. przez wytłaczanie, wyciskanie, walcowanie, ugniatanie czy rzeźbienie. Gdy wyrób zostanie ukształtowany suszy się go na powietrzu prze dobę, bądź przez kilkanaście lub kilkadziesiąt minut nadmuchując ciepłe powietrze. Przykładowo czas schnięcia glinki Art Clay według danych producenta wynosi przy użyciu suszarki około 10 minut, pieca elektrycznego w temperaturze 150 oC także 10 minut, a w temperaturze pokojowej w przybliżeniu 24 godziny. Kurczliwość materiału jest bardzo istotna przy sporządzaniu obrączek oraz pierścionków o z góry określonej wielkości.

Po wyschnięciu, materiał utwardza i staje się podobny właściwościami do gipsu. Można go wówczas obrabiać mechaniczna np. przez szlifowanie. Wysuszona glinka jest poddawana procesowi spiekania poprzez wypalanie za pomocą palnika lub pieca elektrycznego, bądź gazowego wykorzystując takie metody jak te opisane poniżej.

  • Wypalanie przedmiotu na stalowej siatce bez stosowania powłok zabezpieczających. Sposób ten wykorzystywany jest do metali nieutleniających się w podwyższonej temperaturze.
  • Wypalanie wyrobu otulonego warstwami, pierwszą papieru i drugą ceramiczną.
  • Wypalanie wyrobu otoczonych warstwą węgla aktywnego w celu redukcji zjawiska utleniania, stosowane do przedmiotów wykonanych z glinki metali łatwo ulegających utlenieniu się takich jak np. miedź.

W trakcie wypalania spoiwo organiczne wypala się, a wilgoć jest usuwana, spajając wszystkie cząsteczki metalu. Daje to w efekcie spiek czystego metalu, zachowujący metaliczne właściwości takie, jak twardość, połysk czy wytrzymałość. Uprzednie całkowite odparowanie wody i wysuszenie ogranicza możliwość pękania przedmiotu w trakcie tego procesu. Temperatura wypalania jest niższa niż temperatura topienia metalu, a to dzięki dużemu rozdrobnieniu cząstek metalu. Metal Clay charakteryzuje się skurczem wynoszącym od 9 do 15 % wynikającym z tego, że gotowy produkt pozbawiony jest organicznego wypełniacza, lotnych składników i wilgoci. Wiązania ziaren metalu tworzące przed wypaleniem luźny związek proszku, przechodzą w jednolity metal, czemu towarzyszy skurcz całego układu. Konkretne warunki wypalania zależą od rodzaju metalu i są dokładnie podawane przez każdego producenta, tabela nr 19–1 zawiera ich przykłady.

Tabela nr 19-1. Warunki wypalania Metal Clay.
Tabela nr 19-1. Warunki wypalania Metal Clay.

Najpopularniejsze obecnie są glinki złote, srebrne, miedziane i brązowe, spotykane są także glinki żelaza oraz jego stopów, a mogą one mieć postać;

  • bloku o konsystencji plasteliny stosowanego do modelowania, lepienia, odciskania i fakturowania w formach,
  • pasty wykorzystywanej do malowania pędzlem, fakturowania powierzchni, spajania suchych lub pękniętych elementów,
  • pasty olejowej używanej do naprawy wypalonych przedmiotów i spajania części składowych wyrobu,
  • proszku przeznaczonego do samodzielnego przygotowania glinki o żądanej gęstości,
  • strzykawki, czyli pasty o niezbyt gęstej konsystencji stosowanej do wykonywania na powierzchni cienkich linii i ażurowych wzorów.

W sprzedaży dostępne są glinki metali firm podanych w tabeli nr 19–2.

Tabela nr 19-2. Producenci glinki metalicznej.
Tabela nr 19-2. Producenci glinki metalicznej.

19-1Metyloceluloza – eter metylowy celulozy jest to organiczny związek chemiczny, hydrofilowy, rozpuszczalny szczególnie dobrze w zimnej wodzie. Ma postać stałą, włóknistą w kolorze szarobiałym.

19-2Karboksymetyloceluloza, polimer półsyntetyczny, pochodna celulozy ma postać białego sypkiego proszku, rozpuszczalnego w wodzie.

19-3Alkohol poliwinylowy jest to ester etenylowy kwasu octowego, polimer z etanolem, białe ciało stałe, rozpuszczalne w gorącej wodzie.


0 Komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *