Keum-Boo także Kum-Boo lub Kum-bu, to starożytna Koreański technika złocenia wyrobów ze srebra wykorzystująca cienkie arkusze złota albo pozłacanego srebra. Poza Koreą stosowana była także w Japonii i Chinach. Metodą tą ozdabiano oprócz przedmiotów wykonanych ze srebra także te sporządzone ze stopów żelaza, miedzi oraz złota. Zdobienie za pomocą czystego złota, przedmiotów wykonanych ze stopów złota o innym kolorze, takim jak np. białe złoto palladowe, wykorzystywało do nadania efektu dekoracyjnego, odmienność koloru standardowego złota od barwnych stopów złota.

Przykłady biżuterii zdobionej techniką Keum Boo.
Przykłady biżuterii zdobionej techniką Keum Boo.

Technika Keum-Boo wykorzystuje fakt, iż czyste złoto oraz srebro mają zbliżona strukturę atomową. Zatem przenikanie międzycząsteczkowe na granicy powierzchni pomiędzy tymi metalami, po stworzeniu sprzyjających mu warunków zachodzi bardzo szybko. Powoduje to, że mają one duży potencjał do spajania się. Właściwość ta jest zasadniczą różnicą pomiędzy techniką Keum-Boo, a technikami pozłotniczymi wykorzystującymi kleje do łączenia złota z podłożem. Użycie temperatury w granicach od 260 do 370 oC i ciśnienia, uzyskiwanego polerowaniem za pomocą metalowego gładzika o doskonale wypolerowanej powierzchni roboczej, wytwarza zjawisko dyfuzji. Daje ono trwałe złocenie mechaniczne w temperaturze dużo niższej od temperatury niezbędnej do lutowania obu metali.

Warunkiem uzyskania w tej metodzie trwałego połączenia srebra ze złotem, jest wykorzystanie czystych metali. Przedmioty ze srebra wytwarzane są zazwyczaj ze stopów o próbie 0,930 lub 0,925. Okoliczność ta powoduje konieczność wzbogacenia w srebro wierzchniej warstwy powierzchniowej zdobionego wyrobu, tak by otrzymać cieniutką powłokę czystego metalu. Proces ten polega na pozbyciu się z powierzchniowej warstwy tlenków miedzi i samej miedzi za pomocą parokrotnego wyżarzania srebra w temperaturze 750 oC i zanurzania go w roztworze kwasu siarkowego lub 15 % kwasu ortofosforowego. Zaleca się by po ostatniej serii zabiegów przedmiot dodatkowo wygotować w kąpieli kwasowej. Wyżarzanie powoduje utlenianie się miedzi występującej w stopie, a zanurzanie w roztworze kwasów powoduje jej rozpuszczenie, wytwarzając w efekcie cieniutką powierzchniową powłokę czystego srebra.

Arkusze złota do pracy uzyskiwane są przez rozwalcowanie jego kawałków do grubości od 0,05 do 0,25 mm i następnie oczyszczenie z resztek tlenków oraz tłuszczów przez wyżarzenie i wygotowanie w roztworze kwasu siarkowego. Ponieważ czyste złoto jest miękkie, to daje się ono bardzo łatwo za pomocą skalpela lub noża introligatorskiego, wycinać na odpowiednie kawałki.

Kawałki złota przykleja się do powierzchni przygotowanego przedmiotu, poprzez umieszczenie ich za pomocą pęsety w pożądanym miejscu. Następnie silnie dociskając przez dłuższą chwile, poleruje się całą powierzchnie złotego arkusza stalowym lub agatowym gładzikiem, ruchem ku dołowi, aż do momentu uzyskania trwałego połączenia metali. W razie potrzeby kolejne warstwy złota można nanosić na siebie, uzyskując w ten sposób grubszą warstwę pozłoty lub układać ją w innych miejscach tworząc dekoracyjny wzór.

Jednak przed polerowaniem koniecznym jest podgrzanie zdobionej powierzchni srebrnego przedmiotu do temperatury około 300 oC. Wykonuje się to używając palnika gazowego bądź układając przedmiot na rozgrzanej płycie stalowej albo cegle szamotowej. Ten ostatni sposób (z płytą lub cegłą) zapewni utrzymanie odpowiedniej temperatury dekorowanego przedmiotu przez dłuższy czas. Może to być przydatne w pracach zajmujących większą ilość czasu. Najprostszym jednak urządzeniem grzewczym jest najzwyklejsza domowa płytowa kuchenka elektryczna. Złoto nie przyklei się do srebrnej powierzchni, jeśli nie osiągnie odpowiedniej temperatury. Ponieważ jest ono bardzo cienkie dla zwiększenia powodzenia zabiegu, można je podgrzać palnikiem alkoholowym albo wręcz używając zwykłej zapalniczki.

Po ostygnięciu wyrób można poddać zabiegom wykańczającym przez, matowienie i bejcowanie całej bądź fragmentów powierzchni, również przez szlifowanie papierem ściernym oraz polerowanie tarczami bawełnianymi z wykorzystaniem past polerskich.

Gdy złoto jest bardzo cienkie albo srebro jest ogrzane do zbyt wysokiej temperatury zachodzi prawdopodobieństwo absorpcji srebra przez złoto, powodującej nadanie złotu barwy bladozielonej.

Mogą się też w czasie obróbki pojawić małe pęcherzyki. Jeśli jest to jeden niewielki i płaski, to po zakończeniu procesu zdobienia powinien on zniknąć samoczynnie. Gdy pęcherzyki są duże, można jeszcze złocenie naprawić. Robi się to przekłuwając szpilką centrum wybrzuszenia i ponowne podgrzewając metal, tak by powtórzyć procedurę Keum-Boo, tj. nagniatania oraz mocowania folii złota w miejscu zdobienia.

Spotyka się także opisy wykorzystania techniki Keum-Boo do zdobienia przedmiotów wykonanych ze stali oraz miedzi. Jako wyznacznik uzyskania odpowiedniej temperatury powierzchni zdobionej, niezbędnej do uzyskania efektu przyklejenia złota mieszczącej się w przedziale od 350 do 510 oC, podaje się jasnoniebieską barwę metalu.

Technika Keum-Boo nie jest zbyt skomplikowaną metodą, nie wymaga złożonych, drogich narzędzi, dlatego może być dostępna dla szerokiego grona rzemieślników i artystów.


0 Komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *