Perły naturalne i hodowane

Podział na perły naturalne i hodowane nie ma obecnie swego pierwotnego znaczenie, a to z uwagi na fakt, iż dostępne aktualnie w handlu są w przytłaczającej mierze, tylko te pozyskiwane w wyniku hodowli.

Perły naturalne

Jako perły naturalne lub prawdziwe słono i słodko wodne, traktowane są perły powstałe w przyrodzie bez udziału człowieka.

Perły słonowodne wytwarzane są przez morskie małże bytujące w ławicach małżowych w pobliżu wybrzeży na głębokości od 15 do 20 metrów. Osiągają one wielkość dłoni i dożywają około 13 lat. Ich obszar występowania obejmuje regiony o ciepłym klimacie po obu stronach równika. Najlepsze jakościowo perły o barwie różowej i kremowobiałej, już od starożytnych czasów, poławiane były w Zatoce Perskiej. Stąd też bierze się handlowe określenie perła orientalna, bez względu na miejsce pochodzenia pereł. Istotnymi miejscami pozyskiwania pereł są wybrzeża Madagaskaru, Birmy, Filipin, duża część wysp na południowym Pacyfiku, północnej Australii oraz wody przybrzeżne Ameryki Środkowej i północne wybrzeża Ameryki Południowej a także parę miejsc u wybrzeży Japonii. Poławiane są przez nurków.

Perły wytwarzane przez ślimaki, spośród których najbardziej znany jest skrzydelnik olbrzymi są jedwabiście lśniące podobne do porcelany i nazywane są perłą konchową albo muszlową. Występują one poza kolorem różowym także w pomarańczowym, białym, żółtym i brązowym.

Perła konchowa.
Perła konchowa.

Perłopławy słodkowodne żyją i są poławiane w niektórych strumieniach i rzekach obszaru umiarkowanego, są zazwyczaj złej, jakości i nie mają współcześnie praktycznie żadnego znaczenia gospodarczego.

Perły hodowane

Stały wzrost zapotrzebowania na perły stał się przyczynkiem do rozpoczęcia ich hodowli. Perły takie nie są imitacją, ale w pełni naturalnym wytworem powstałym przy udziale człowieka. Stanowią one obecnie ponad 90 % światowego handlu. Hodowle prowadzone są na morzu i jeziorach.

Perły hodowane słonowodne znane były już w XIII wieku w Chinach. Wówczas to do wnętrza ścianki małża przytwierdzano niewielkie przedmioty obrastające następnie macicą perłową. Współczesne hodowle mają swój początek w pracach naukowców z lat dwudziestych ubiegłego wieku. W uproszczeniu zabieg ten polega na wszczepianiu do tkanki łącznej płaszcza, kuleczki macicy perłowej małża słodkowodnego innemu perłopławowi. Takie jądro umieszczone w małżu znacznie skraca czas powstania perły o charakterystycznym połysku perłowym.

Od drugiej połowy lat siedemdziesiątych XX wieku pojawiły się w handlu perły bez-jądrowe z mórz południowych, nazywane też perłami keshi (nawa ta wywodzi się z języka japońskiego). Zbudowane są one w całości z masy perłowej i jak wskazuje ich nazwa pozbawione są jądra właściwego dla pozostałych pereł naturalnych bądź hodowlanych.

Perła keshi.
Perła keshi.

Proces hodowli trwa od 3 do 4 lat a małże najczęściej wykorzystywane są w nim jeden raz. 10 % otrzymanego produktu przydatne jest do wytwarzania najlepszej biżuterii, 60 % ma gorszą jakość i 15 do 20 % są to odpady.

Poprawienie albo zmiana barwy pereł hodowanych jest możliwa dzięki zabiegom takim jak wybielanie, barwienie czy napromieniowanie. Kolory uzyskane przez napromieniowanie bywają nietrwałe. Barwne perły można uzyskać także przez umieszczanie kolorowych jąder.

Hodowle pereł słodkowodnych zapoczątkowano od lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku w Japonii. Od miejsca ich hodowli nazywane są one perłami Biwaco. Osiągają rozmiary do 12 mm, ale naprawdę okrągły kształt jest rzadkością. w latach siedemdziesiątych XX wieku również Chiny rozpoczęły hodowle pereł słodkowodnych, ale ich jakość jest o wiele gorsza od japońskich. Hodowla odbywa się podobnie jak małż morskich i trwa przez 3 lata. Wiele małży nadaje się do trzykrotnego użycia a skuteczność procesu wynosi około 60 % i jest lepsza niż małży morskich.

Rozpoznawanie pereł

Rozpoznanie pereł hodowanych od naturalnych

Przy rozpoznaniu pereł naturalnych od hodowanych pomocna czasami może być gęstość wynosząca dla hodowanych 2,73 g/cm3 i będąca zazwyczaj wyższa niż u pereł naturalnych. Innym pomocnym rozwiązaniem może być naświetlanie np. promieniami ultrafioletowymi. Wówczas to perły hodowane najczęściej mają luminescencje żółtawą, a w promieniach rentgenowskich zielonkawą. Całkowitą pewność rozpoznanie daje sprawdzenie promieniami rentgena lub endoskopem struktury wewnętrznej. U pereł naturalnych jest ona warstwowa koncentryczna, a u hodowanych ma widoczne i o wiele większe niż u pereł naturalnych jądro.

Odróżnianie pereł od imitacji

Odróżnienie pereł od imitacji możliwe jest przy pewnym doświadczeniu, poprzez obserwacje pod 10-cio krotnym powiększeniem ich powierzchni. Widać wówczas typowe dla pereł kryształy aragonitu, a na imitacji dostrzegalne są grudki barwnika emulsji zastosowanej do pokrycia jądra stanowiącego podstawę namiastki perły. Innymi wskazówkami ułatwiającymi rozpoznanie jest porównanie wielkości i wyglądu poszczególnych koralików naszyjnika. Niedoskonałości kształtu, barwy czy wielkości, sugerują naturalne pochodzenie, natomiast powtarzalność oraz identyczność elementów jest wskazówką na ich sztuczne pochodzenie. Kolejną cechą dającą pomocne wskazówki jest obserwacja powierzchni perły. Naturalna będą mieć choćby drobne wybrzuszenia, pierścienie czy inkluzje (doskonale gładkie to prawdziwe unikaty). Sztuczne natomiast są zawsze idealne (niekiedy możliwe jest jednak, że mamy do czynienia z doskonale dopasowanymi o najwyższej jakości perłami naturalnym, ale wówczas ich cena nie należy do najniższych, a niska cena powinna od razu wzbudzić ostrożność).

Sprawdzenie czy barwa perły jest naturalna, czy poprawiana

W przeważającej mierze na powierzchnia pereł barwionych dostrzegalne są ślady barwnika przybierające formę grup ciemnych kropek albo jaśniejszych plamek, bądź też innych tego typu zjawisk. Niekiedy widoczne są one gołym okiem, ale najczęściej widać je dopiero pod powiększeniem.

Ustalenie czy perła ma pochodzenie morskie czy słodkowodne

Do niedawna do ustalenia pochodzenia perły wystarczyło praktycznie stwierdzenie czy posiada ona jądro. Jednak wprowadzenie do hodowli pereł słodkowodnych różnorakich jąder, obecnie to uniemożliwia. W tej sytuacji jednym ze skutecznych sposobów jest sprawdzenie składu chemicznego, czy też laboratoryjna analiza DNA masy perłowej mięczaka, pozwalająca na jednoznaczne ustalenie jego gatunku.

Inną metodą skuteczną w wielu przypadkach jest obserwacja charakterystycznych cech perł. I tak przykładowo perły o kolorze białym i wielkości mniejszej niż 8 mm, gdy mają kształt owalny, kropli, guzika itp. są na pewno słodkowodnymi. Jednak gdy mają formę okrągła są perłami słonowodnymi Akoya, ale by nie było to takie proste, te o wielkości 15 mm nie mogą już być perłami Akoya. Jak widać z tego przykładu wymagane jest tu spore doświadczenie i raczej żaden amator nie podoła temu zadaniu.


0 Komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *