Pod pojęciem szafiru rozumie się obecnie wszystkie nie czerwone korundy o jakości jubilerskiej. Ich twardość w skali Mohsa wynosi 9, a gęstość od 3,95 do 4,1 g/cm3. Szafir wywodzi się od określenia sappheiros z języka greckiego oznaczającego kolor niebieski i obejmowała ona dawniej różne kamienie takie jak np. lapis lazuli. Od około 1800 roku nazwą tą początkowo określano tylko niebieskie korundy, nadając korundom innych odmian (z wyłączeniem czerwonej) nazwy takie jak „perydot orientalny” dla barwy zielonej, czy „topaz orientalny” dla żółtej barwy27-20.

Szafir.
Szafir.

Współcześnie szafiry o różnych barwach opisywane są kwalifikatorami np. żółty szafir czy zielony szafir. Bezbarwne szafiry nazywane są leukoszafir27-21 a żółtopomarańczowe do pomarańczowożółtego określa się, jako padparadża (niekiedy można spotkać się także z nazwą hiacynt)27-22. Dawne niepoprawne nazwy szafirów których nie powinno się używać w gemmologii, ale często stosowane są w handlu to; ametyst wschodni dla odmian purpurowej i fioletowej, szafir kaszmirski dla odcieni fioletowoniebieskich, szmaragd wschodni dla koloru zielonego oraz akwamaryn wschodni dla kamieni jasnoniebieskich. Znane są także odmiany barwy szarej, brunatnej, czarnej, również dwubarwne takie jak szafir arbuzowy oraz wykazujące się asteryzmem określane jako szafir gwiaździsty. Zdarzają się kryształy wykazujące  pleochroizm i luminescencję.

 Szafiry dwubarwne.
Szafiry dwubarwne.
Szafiry gwiaździste.
Szafiry gwiaździste.

Barwę niebieską szafirom nadają domieszki żelaza i tytanu, a fioletową – wanadu. Żółte i zielone zabarwienie jest skutkiem występowania trójwartościowego żelaza, różowe dodatku chromu, a pomarańczowe obecności chromu wraz z żelazem i wanadem. Jony chromu dają kolor czerwony, a domieszka wanadu fioletowy. Za najbardziej cenioną barwę uważa się błękit chabrowy.

Szafiry barwne od lewej leukoszafir,  padparadża, szary, zielony, żółty i czarny.
Szafiry barwne od lewej leukoszafir, padparadża, szary, zielony, żółty i czarny.

Bardzo trudno jest rozgraniczyć szafiry i rubiny, gdyż np. odmiana korundu o zabarwieniu świetliście czerwonym, różowym albo fioletowym, zaliczona do grupy rubinów klasyfikowana była by, jako kamienie pośledniej jakości, a zaliczona do szafirów występuje jako samodzielny pełno wartościowy kamień.

Niektóre mętne szafiry o nieatrakcyjnej barwie po podgrzaniu do temperatury około 1700 do 1800 oC uzyskują trwałą lśniącą niebieską barwę.

Szafiry niebieskie nie maja fluorescencji właściwej innym szafirom.

Znajdowane są w tych samych złożach i są otrzymywane syntetycznie takimi samymi metodami ale z zastosowaniem innych barwników, jak rubiny.

W Polsce szafiry występują wyłącznie na Dolnym Śląsku, a białe i przezroczyste w pegmatytach Kruczych Skał w Wilczej Porębie koło Karpacza, czasami spotykane są także w aluwiach rzeki Izery.

Szafirom zazwyczaj nadaje mu się szlif brylantowy lub schodkowy. Bywają często nierównomiernie zabarwione np. część jest niebieska, a reszta bezbarwna. Wówczas to szlifierze dążą do tego, by bezbarwna część kryształu znajdowała się z przodu, a barwna z tyłu, tak by cały kamień sprawiał wrażenie kolorowego. Imitacje wykonuje się są ze spineli, granatów i szkła. Można spotkać dublety sporządzone w górnej części z granatu i niebieskiego szkła w dolnej. Większość imitacji i dubletów wykonanych z niebieskich szkieł daje się rozróżnić stosując barwny filtr Chelsea. Oglądane przez niego w odróżnieniu od szafirów naturalnych, są intensywnie czerwone. Jako imitacje korundów gwiaździstych, stosuje się kwarcowe kaboszony z barwnym podkładem odbijającym światło u podstawy.

Wzmacnia siłę woli, chroni przed fałszem, a zmieniając swą barwę informuje o zbliżającym się niebezpieczeństwie. Sprzyja szlachetności serca i umysłu, dobremu zachowaniu, wartościom moralnym i jest w stanie uczynić noszącego go szczęśliwym i odważnym.

Pomaga w leczeniu przeziębień, infekcji oraz w stanach gorączkowych. Wzmacnia serce i zapobiega krwawieniom. Ma działanie uspokajające i jest stosowany w przypadku bezsenności. Ma także podobno zwalczać choroby nerek, dróg moczowych i pęcherza.


27-20W stosunku do topazów barwy żółtej używane także były nazwy takie jak „wschodni” bądź „orientalny” jako określenie jakości kamienia. Stosowano też określenia takie jak „orientalny topaz” dla szafirów barwy fioletowej, „orientalny szmaragd” dla koloru zielonkawożółtego, „orientalny akwamaryn” dla zielonych korundów a dla bezbarwnych – biały szafir.

27-21Nazwa leukoszafir wywodzi się z języka greckiego oznaczającego, biały.

27-22Padparadża to po singalesku ­ kwiat lotosu.


0 komentarzy

Dodaj komentarz

Avatar placeholder

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *