Badania nad historią Słowian przeżywały swój szczególny okres prosperity w XIX wieku. Znaczne zasługi w ich rozwój wniósł czeski historyk Józef Dobrovský uważany za ojca slawistyki. Dzięki jego pracom i wysiłkowi jego następców zaczęto poznawać słowiańską przeszłość oraz nierozerwalnie z nią związaną religię i mitologię tych ludów. Badania te od samego początku napotykały się na liczne problemy takie jak choćby to, że dostępne źródła autorstwa dawnych historyków w swych opisach zawierały wiele przekłamań czy wręcz naiwnych interpretacji.
W kolejnych latach ścierały się ze sobą poglądy krytykujące bądź pełne zachwytu nad wiarą prasłowian. Doba romantyzmu była czasem niemalże bezkrytycznego wychwalania religi przodków, ale to także wówczas historykom udało się dotrzeć do zapomnianych i dokładniejszych źródeł takich jak kroniki, kazania, uchwały synodalne czy relacje podróżników po słowiańskich krajach. Równocześnie zaczęto gromadzenie materiału folklorystycznego zawierającego obyczaje, wierzenia i przypowieści ludowe dostrzegając w nich echa dawnej religii. Był to też niestety okres powstania wielu fałszywych oraz wypaczających ogląd prac naukowych. Na szczęście wraz z coraz bardziej drobiazgowymi analizami źródeł zaczęto na nie spoglądać bardziej krytycznie i dostrzeżono, iż średniowieczni autorzy nie posiadali umiejętności oraz wiedzy dającej wgląd w pogańskie wierzenia. Częstym zjawiskiem było również w śród nich uleganie wpływom chrześcijańskich teologów widzących wszędzie diabelskie wpływy i głupotę bądź też inspirując się przypadkowym podobieństwem imion z mitologii rzymsko-greckiej przyporządkowali im słowiańskie odpowiedniki. Duże znaczenie w badaniach miały staroruskie kroniki, zarządzenia kościelne, kazania czy księgi spisywane w oparciu o tłumaczenia z greki. Te ostatnie były często wzbogacane o własne interpretacje kopistów bądź tłumaczy powodujących problemy w ich interpretacji.
Rozwój językoznawstwa i zastosowanie metody historyczno-porównawczej umożliwiło poprawną identyfikacje wielu imion pogańskich bogów. Jednakże etymologia nazw nie dawała jednoznacznych interpretacji tych epitetów, gdyż jak okazało się można je rozumieć wieloznacznie. Sposób ich odczytania zależny jest w dużej mierze od poglądów konkretnego uczonego. Rdzeń danej nazwy może mieć podłoże zależne od wpływów danego kręgu kulturowego i tak np. jeden badacz dostrzeże w nich wpływy irańskie a zdaniem drugiego będą słowiańskie. Pomimo tych trudności uczonym udało się wyeliminować dużą ilość mylnych tłumaczeń. Językoznawstwo umożliwiło także dowieść, iż istniał kiedyś jeden indoeuropejski lud posługujący się wspólnym językiem, który następnie rozpadł się na wiele grup. Dziedziczyły one po swoich przodkach nie tylko formy językowe, ale też kulturowe oraz wierzenia.
XIX wiek to także czas rozwoju teorii religii również stosującej w badaniach metodę porównawczą. Do znanego od dawna pogląd, że powstanie bóstw jest wynikiem personifikacji zjawisk przyrodniczych oraz ubóstwieniem herosów dołączono teorie animistyczną – ubóstwienie duchów ożywiających przyrodę, manistyczną – kult przodków oraz wiele innych (fetyszyzm, totemizm, preanimistyczna). Żaden z tych poglądów nie wyjaśnia jednak wszystkiego, ale ich zasady stosowano także w opisie wierzeń Słowian.
