Zabytki znajdywane w trakcie prac archeologicznych mają niezbyt okazały charakter co potwierdza niewielkie rozbieżności majątkowe pośród Słowian. Nawet pochówki są przeważnie skromne, szczątki umieszczane w popielnicach przysypanych kopczykami ziemi.
Cechą wspólną dla wszystkich ludów słowiańskich był niewątpliwie język. Ponieważ nie są dostępne źródła pisane, niema możliwość określenia jak wielkie różnice były pomiędzy poszczególnymi dialektami. Tym co poza językiem łączyło Słowian były metody gospodarowania oraz typowe wytwory kultury materialnej takie jak; garnki, ozdoby, narzędzia czy broń. Był one jednak zbliżone w swym wyglądzie do przedmiotów wytwarzanych przez ludy sąsiednie. Liczne dowody wskazują na częste kontakty Słowian z Bałtami tj. ludami bytującymi na obszarze współczesnej Finlandii oraz państw nadbałtyckich.
Różne ludy słowiańskie pomimo zbliżonych umiejętności technologicznych wyrabiały ceramikę o odrębnych formach zgodnych z ich kanonami piękna, tradycjami oraz ideami, co miało odbicie w stosowanej symbolice zdobień na przedmiotach przez nie wykonywanych. Dlatego też zabytki ceramiki, które są tym co w przeważającej mierze pozostało po różnych grupach, są podstawowym „narzędziem” do ich rozpoznawania.
Słowianie głównie zajmowali się rolnictwem i dlatego też ich rzemiosło wyróżniało się praktycznością a estetyka wyrobów miała drugorzędne znaczenie. Przez setki lat nie wykształciła się także w śród nich odrębna grupa zawodowych wojowników. Taktyka wojenna była dość prosta i zarazem skuteczna, polegała ona na dominacji liczebnej. Wojny okresu wielkich wędrówek i pozyskiwane w ich czasie łupy, gromadzone przez wyselekcjonowanych wojowników oraz wodzów przyczyniły się do powstania rozwarstwienia majątkowego wspólnot. Nie zachwiało to jednak fundamentami społeczności którymi byli wolni rolnicy uczestniczący w wyprawach wojennych. To oni na wiecach określali kluczowe zamierzenia stojące przed daną grupą oraz wybierali wodzów na czas wypraw wojennych. Początki państwowości to okres, w którym zaczęli się wyodrębniać zawodowi wojowie oraz możni i książęta.
Dostatek terenów leśnych czynił drewno oczywistym wyborem jako materiał do budownictwa. Było ono nieskomplikowane w przetwarzaniu oraz łatwo dostępnym surowcem. Zatem wśród Słowian nie rozpowszechniła się umiejętność konstruowania budowli z kamienia. Zamieszkiwali w niewielkich wspólnotach w których nie wytworzyły się warunki do podziału prac tak jak w społecznościach miejskich. Zazwyczaj osiedlali się w niezbyt dużych wsiach umiejscowionych nad brzegami rzek lub jezior. Do ochrony danej społeczności wznoszone były grody które zapewniały w swych wałach ochronę życia i dobytku w przypadku wrogiego najazdu.
Obecnie historycy nie są wstanie zbyt wiele powiedzieć na temat życia religijnego pogańskich Słowian. Do odtworzenia jego prawdopodobnych form posługują się porównaniami do wierzeń ludów europejskich. Pozostałości słowiańskich odrębnie wznoszonych świątyń są nieliczne, swych zmarłych palili a dary ofiarne składać mogli w zbiornikach wodnych. Do dzisiaj jednym z niezbyt licznych odnalezionych przez archeologów okazałych artefaktów związanym z duchowością Słowian jest posąg zwany Światowidem ze Zbrucza. Przypuszcza się, że przedstawia on trzy sfery świata tj. niebiańską, ziemską i podziemną. Co prawda sam Aleksander Gieysztor jedne z najwybitniejszych polskich naukowców badających pradzieje Słowian podczas zamkniętych spotkań w gronie naukowców przyznawał, że słowiańskość tego posągu to efekt „myślenia życzeniowego” pisał wręcz „jest to zabytek najprawdopodobniej Słowiański”. Wyjątkowość tego posąg bierze się z jego absolutnej unikalności nigdy nie udało się znaleźć podobnej kamiennej rzeźby pochodzące z czasów przedchrześcijańskich którą można byłoby wiązać z wspólnotą słowiańską.
- Ceramika (garnki):
Słowianie powszechnie wytwarzali naczynia gliniane, które były prostego kształtu i wykonywane bez użycia koła garncarskiego. Garnki te pełniły ważną rolę w codziennym życiu – służyły do przechowywania żywności, chroniąc ją przed wilgocią, gryzoniami i owadami a także do gotowania potraw bezpośrednio na ogniu. Były trwałe i funkcjonalne, stanowiąc podstawowy element każdego gospodarstwa. - Budownictwo mieszkalne:
Domy Słowian budowane były zazwyczaj na planie kwadratu i miały jedną izbę. W ich wnętrzu znajdowało się kamienne palenisko, które pełniło funkcję źródła ciepła i miejsca przygotowywania posiłków. Prosta konstrukcja i wykorzystanie dostępnych materiałów świadczyły o praktycznym podejściu do życia i dostosowaniu do warunków środowiskowych. - Obrzędy pogrzebowe:
Charakterystycznym elementem kultury słowiańskiej był zwyczaj kremacji zmarłych. Prochy po spaleniu umieszczano w popielnicach, czyli glinianych naczyniach (często zwykłych garnkach). Początkowo do grobów nie składano żadnych ozdób ani darów, co wskazuje na prostotę i skromność wierzeń oraz rytuałów pogrzebowych w tym okresie.
