Skrzyżowanie licznych szlaków handlowych znajdujące się na granicy stepu z terenami leśnymi było nader wygodną lokalizacją dla istotnego ośrodka handlowego którym stał się Kijów. Pierwsze ślady osadnictwa jeszcze nie słowiańskiego datowane są na przełom I i II wieku n.e. a stulecie VI przynosi ślady bytności ludów słowiańskich. Z VIII stulecia pochodzi spisana przez armeńskiego dziejopisa Zenoba legenda o założeniu Kijowa.

Historyczne początki Wielkiego Księstwa Kijowskiego, znanego także jako Ruś Kijowska, sięgają IX wieku, kiedy to przybysze ze Skandynawii – Rusowie rozpoczęli tworzenie nowego organizmu państwowego na ziemiach wschodnich Słowian. Początkowo osiedlali się oni w rejonie Nowogrodu Wielkiego, gdzie współistnieli z miejscową ludnością słowiańską. Z czasem, pod wodzą Olega, który był jednym z twórców dynastii Rurykowiczów, rozpoczęli ekspansję na południe wzdłuż rzek i szlaków handlowych. Głównym celem tej ekspansji było zabezpieczenie dróg handlowych do Bizancjum przed napadami koczowniczych ludów stepowych oraz zdobycie dogodnej bazy wypadowej do wypraw łupieżczych na Bizancjum. Aby zapewnić sobie realizację tych celów około 882 roku główną siedzibę przeniesiono z Nowogrodu do Kijowa.

W raz z upływem czasu zagraniczni przybysze zaczęli asymilować się z lokalną słowiańską kulturą. Pod konie X wieku państwo powołane do życia przez Rusinów działało w oparciu o słowiańskie tradycje kulturowe, choć dalej pamiętano o skandynawskich przodkach. Rusowie dzięki ciągłemu napływowi skandynawskich wojowników podporządkowali sobie ludy od Bałtyku do Morza Czarnego a także podejmowali niebezpieczne dla Konstantynopola najazdy rabunkowe. Kijów był w owym czasie jednym z największych i najbogatszych miast.

Przyjęcie w 988 roku z Bizancjum chrześcijaństwa przez elity i następnie ludność nierozerwalnie powiązało powstałe państwo z kulturą bizantyjską i wschodnim chrześcijaństwem dając asumpt do rozwoju nowych formy sztuki, prawa i organizacji państwowej.

Rozkwitowi tego regionu cechującego się ogromnymi przestrzeniami sprzyjały tworzące naturalne szlaki handlowe łączące ludy południowe z północnymi liczne rzeki zlewające się do mórz Kaspijskiego, Azowskiego i Czarnego. Najważniejszą z tych rzek bez wątpienia był Dniepr ze swymi licznymi dopływami łączącymi wschód z zachodem oraz głównym nurtem zapewniającym przepływ towarów z północy na południe.

Na koniec X wieku za panowania Włodzimierza Wielkiego i Jarosława Mądrego przypada czas ogromnego rozrostu oraz prosperity grodu trwającego do XII wieku. Kres świetności Kijowa przyniosły spory wewnętrzne które doprowadziły do podziału państwa na liczne księstwa dzielnicowe oraz wielki pożar z 1124 roku. Nie bez echa pozostały także najazdy plemion koczowniczych zwłaszcza Połowców a także podbój tatarski, kiedy to w 1240 roku Kijów został zdobyty i zniszczony. Wszystkie te czynniki osłabiały państwo i finalnie spowodowały przesunięcie głównych ośrodków Rusi na północ do Włodzimierza, Suzdala oraz Moskwy.

Upadek Kijowa zakończył epokę Rusi Kijowskiej, ale dziedzictwo tego państwa, jego kultura, religia i tradycje stały się fundamentem dla dalszego rozwoju cywilizacji wschodniosłowiańskiej, w tym przyszłych państw: Rosji, Ukrainy i Białorusi.