www.srebrnykruk.pl






Słowiańskie przekazy

strzalka do tyłu strzalka do góry
Bóstwa słoneczne i ogniowe

Swaróg

Kult Swaroga był dość mocno rozpowszechniony w śród Słowian wschodnich oraz zachodnich, miał być on bogiem słońca, ognia, niebios oraz kowalstwa. Imię Swaroga znane jest z latopisu Powieści minionych lat, dziele zawierającym dużą ilość napomknień o  wierzeniach Słowian wschodnich. W niektórych opracowaniach Swaróg stawiany jest na równi z Perunem i Welesem a niekiedy uważany za starszego od tych dwóch bogów. Według historyka Henryka Łowmiańskiego, Swaróg był jednym z najstarszych i prawdopodobnie jedynym bogiem znanym Słowianom jeszcze przed rozpadem ich pierwotnej wspólnoty. To on miał swym młotem wykuć słońce i umieścić je na niebie albo w innych mitach uwolnić słońce z niebiańskiej fortecy czy też wręcz wykuć cały nieboskłon. To bóg solarny łączony z ogniem a także słońcem. Był personifikacją twórczych i życiodajnych mocy ognia. Miał też zesłać ludziom pierwsze narzędzia. Według przekazu syryjskiego kronikarza Johannesa Malali, to właśnie za rządów Swaroga z nieba spadł pierwszy pług a ludzie naśladując jego przykład zaczęli zawierać małżeństwa. W tej opowieści Swaróg występuje jako heros kulturowy, który daje ludzkości narzędzia rolnicze i ustanawia prawa umożliwiające istnienie ładu społecznego. Staje się więc nie tylko bogiem natury, lecz także twórcą cywilizacji – patronem pracy, porządku i ludzkiej wspólnoty.

Utożsamiano tez Swaroga z boskim kowalem będącym w tradycji ludowej postacią wyjątkową. Władał ogniem i metalem a więc siłami natury, łączył w sobie oba te aspekty: twórczy ogień i boski porządek niebios. Jego kuźnia symbolizowała centrum świata – miejsce, w którym kształtowany jest kosmiczny ład. Niektórzy badacze twierdzą, iż jego pobocznym imieniem funkcjonującym na naszym obszarze mógł być Kij albo Kuj.

Etymologia imienia jest skomplikowana. Część badaczy doszukuje się jej w wyrażeniu swar, „swarzy się ogień” bądź swarkłótnia” „gniew” – „ogień-kłótnik”, ale wywód ten zgodnie z opinią wielu znawców tematu wydaje się mało prawdopodobny. Większość naukowców za bardziej wiarygodne wytłumaczenie rodowodu imienia Swaróg dopatruje się w irańskim xwar (czytanego chwar) oznaczającym „słońce”, xvarnah (czytane chwarna) „blask szczęścia” czy indyjskim svár – „blask”, „niebo”, „słońce”.

Odbiciem kultu słońca pozostałym po chrystianizacji w  słowiańskiej tradycji jest obyczaj kłaniania się wschodzącemu i zachodzącemu słońcu oraz składanie przysięg na nie. Zwierzęcym wcieleniem Swaroga maił być Raróg – ognisty, płonący ptak, zazwyczaj sokół a nie kiedy koguta, rzadziej występował pod postacią ognistego smoka lub wichury, jego graficznym symbolem jest swarzyca3-14. W kulturze ludowej pamięć o Swarogu przetrwała także w symbolice kowala jako istoty obdarzonej niezwykłą mocą. Przez wieki kowale cieszyli się wśród Słowian szczególnym szacunkiem. Wierzono, że mają kontakt z siłami nadprzyrodzonymi i potrafią przywracać równowagę w świecie. W Polsce jeszcze w XIX wieku istniał zwyczaj, by podczas wesela orszak zatrzymywał się przed kuźnią, gdzie kowal głośno kuł żelazo, błogosławiąc młodym szczęście i płodność.

slowianie-panteon-sloneczne-bostwa-swarog-2
Ilustracja. Swaróg - wyobrażenie, praca współczesna AI, obok symbol bóstwa.

3-14Swarzyca – kołowrót (także świaszczyca, swarzyca, swarożyca) symbolizuje wartości nieskończone i powtórzenie cyklu, znak związany z symbolicznym znaczeniem czwórki bądź ósemki (kołowrót) w kształcie równoramiennego krzyża o ramionach zagiętych pod kątem prostym (卐 prawoskrętna lub 卍 lewoskrętna), jest to jedna z odmian słowiańskiej swastyki (svastika) której nazwa pochodzi z sanskrytu i oznacza „przynoszący szczęście”.

www.srebrnykruk.pl

www.srebrnykruk.pl