www.srebrnykruk.pl






Słowiańskie przekazy

strzalka do tyłu strzalka do góry
Bóstwa pomniejsze

Żywia

Żywia, nazywana również Siwą, to kolejne bóstwo wymienione przez Jana Długosza. Według jego przekazu miała być boginią życia, co sugerowałoby jej związek z siłami witalnymi, płodnością i odradzaniem się natury.

Podobnie jak w przypadku wielu innych bożkow, wcześniejsze świadectwa są bardzo skąpe. Najstarszą wzmiankę badacze łączą z Kroniką Słowian Helmolda, która wspomina imię Siwa - Ziva wśród czczonych przez Słowian połabskich bóstw, nie precyzując jednak ani atrybutów, ani funkcji. Wzmiankowany tekst brzmi następująco;

Odradzał się w owych dniach po całej Słowiańszczyźnie wieloraki kult bałwanów i praktyki zabobonne. Albowiem oprócz świętych gajów i niebożąt, w które obfitowały pola i miasta, najpierwszymi i najważniejszymi byli Prowe, bóg ziemi starogardzkiej, Siwa, bogini Połabian czyli Raciborzan, i Radogost, bóg ziemi Obodrytów”.

Na to właśnie źródło wskazywał Aleksander Gieysztor, sugerując, że Długosz mógł oprzeć się na wcześniejszej tradycji kronikarskiej.

W literaturze naukowej podkreśla się, że do czasów późnośredniowiecznych mogły przetrwać jedynie zniekształcone echa dawnych demonologicznych wyobrażeń. Żywia bywa interpretowana jako personifikacja „życia” od rdzenia živ-, co mogło sprzyjać jej utożsamieniu z boginią płodności czy urodzaju.

Obecnie w badaniach dominuje ostrożność: choć imię Siwa/Ziwia pojawia się w źródle XII-wiecznym, brak jednoznacznych danych pozwalających na rekonstrukcję jej kultu czy ikonografii. W konsekwencji Żywia pozostaje postacią o niepewnym statusie — być może dawną boginią a być może jedynie kronikarską interpretacją imienia, którego pierwotne znaczenie uległo zatarciu.

slowianie-panteon-pomniejsze-bostwa-zywia
Ilustracja. Żywia - wyobrażenie, praca współczesna AI.

www.srebrnykruk.pl

www.srebrnykruk.pl