Stribog

Stribog pojawia się pierwszy raz w Powieści dorocznej zajmując miejsce pomiędzy Dadźbogiem a Siemargłem jego imię znajdywane jest także w Słowu o wyprawie Igora oraz piśmiennictwie kaznodziejskim. Można stwierdzić, iż znajomość tego bóstwa nie ograniczała się wyłącznie do ziem Rusi na co znajdujemy dowody choćby w nazwach miejscowych na terenie Polski. Badaczom kultury słowiańskiej nieudało się jednoznacznie ustalić etymologii imienia Stribog, w miarę upływu lat pojawiło się parę prób jego wyjaśnienia.

W wspominanym wcześniej Słowie o wyprawie Igora wiatry określane są epitetem „Stribożowe wnuki”. Aleksander Brückner zauważa, iż wyraz stryj używany był do nazywania pomyślnych wiatrów i porównuje go z rdzeniem stru- „płynąć”. W jego opinii określenie „Stribożowe wnuki” jest zwykłym poetyckim epitetem wiatru. Czerpiąc z ukraińskiego stribat „skakać” podsuwa myśl o „bogu skakan” na podobieństwo pląsających szamanów, co czyniło by go bogiem wiosny i wegetacji.

Według Romana Jakobsona^3-41 pochodzenie rdzenia nazwy bóstwa stri dopatrywać się można w indoeuropejskim ster odnajdywanym w łacińskim czasowniku sterno, -ere znaczącego „rozpościerać”, „rozdawać”, „rozszerzać”, „biec”. Znaczyło by to, iż Stribog to kolejne bóstwo obdzielające dostatkiem, dopełniające w tym Dadźboga – posiadacza bogactw. Aleksander Gieysztor^3-42 dostrzega Striboga jako odbicie irańskiego boga wiatru Vāyu – woźnicą jednego z najważniejszych bogów panteonu wedyjskiego Indry – łączonym z zjawiskami atmosferycznymi oraz z obdarowywaniem ludzi.

W śród ludów indoeuropejskich rozpowszechnioną praktyką było antropomorfizowanie zjawisk atmosferycznych, nadającą kontekst religijny złym bądź dobrym wiatrom. W Serbi wiatr południowy to coravac, czyli „Jednooki”, natomiast bułgarski wiatr bmićarin niesie mrok i oślepia. W słowiańszczyźnie bardzo silne wiatry budziły trwogę, szczególną bojaźń wywoływały wiry powietrzne. O ochronę przed nimi proszono pioruny, recytowano zaklęcia, ciskano w nie nożem, kijem albo kamieniem. W wierzeniach ludowych wichry przyjmowały postaci ścierających się ze sobą demonów polnych i czartów. Pośród Słowian znana była też myśl o wietrze jako duszy najczęściej ludzi zmarłych nagłą nienaturalną śmiercią.

Końcowe określenie pozycji i znaczenia Striboga nie jest prostym zadaniem. Najbardziej prawdopodobnym będzie nadanie mu samodzielnego bytu stojącego u boku bogów większych, będącego uosobieniem potęgi wiatru.