www.srebrnykruk.pl






Słowiańskie przekazy

strzalka do tyłu strzalka do góry
Bóstwa pomniejsze

Lei i Polel

Boskie bliźnięta są dość powszechnie znane w kręgu wierzeń indoeuropejskich. Taka męska para występująca bardzo często wraz z postacią kobiecą spotykana jest w systemach wierzeń m.in. w  śród Hindusów, którzy znali braci Aświnów i boginię Surję a także u Greków z ich PolluksemKastorem połączonych z Ledą czy też bałtyjskimi braćmi Ašvieniai łączonymi z boginią słońca Saulą. Zestaw takich trzech bóstw miał być odpowiedzialny za siły witalne przyrody.

Pierwszymi polskimi pisanymi śladami wskazującymi na ewentualność istnienia pary o epitetach LeiPolel znalazła się w Chronica Polonorum3-18 Macieja z Miechowa3-19 w cytacie poniżej.

Czczą oni Ledę matkę Kastora i Polluksa, i bliźnięta z jednego zrodzone jaja, Kastora i Polluksa, co się słyszy do dzisiaj z śpiewających najdawniejsze pieśni Łada, Łada, Ileli i Leli Poleli z klaskaniem i biciem w ręce. Ładą przezywając jak poważam się twierdzić wedle świadectwa słowa żywego Ledę nie Marsa, Kastora Leli, Poleli Polluksa"

.

Karol Podkański3-20 zakładał możliwość istnienia w słowiańszczyźnie wierzeń związanych z bliźniętami. Wskazywał na występowanie imion LelLal oraz przyśpiewki rosyjskiej Lelij, Lelij, Lelij zelenyj i Łado moje, gdzie Lelij jest podobne do gwarowego lelek, oznaczającego kogoś młodego, pełnego sił a voditъ leli to orszak kobiet na część młodych mężatek, czyli byłby to ślad jakiejś obrzędowości. Natomiast Aleksander Brückner traktował wywody kronikarzy jako ich wymysł a zdaniem jego frazę „Łada Łada Leli, Leli, Poleli” należało rozumieć jako zwykłe pijackie zaśpiewki.

Jednakże w opinii innych badaczy są pewne skąpe poszlaki wskazujące na możliwość istnienia bóstw bliźniaczych. Otóż w Pamiętniku Sandomierskim z 1829 roku zachowała się informacja o ufundowaniu klasztoru na Łyścu w miejscu ustawienia trzech bałwanów Łada, Boda i Leli. Tam też natrafiono na resztki jakiegoś kultu pogańskiego w postaci śladu wałów kamiennych i posągów zniszczonych w XVII wieku. Jest też zapis pochodzący z 1468 roku o zakazie organizacji na Zielone Święta3-21 w tym rejonie festynów ludowych. O ile w przypadku epitetu Łady to może być przyśpiewką a Boda mylnym zapisem „boga” to Leli budzi pewne zastanowienie.

Kolejną poszlaką wskazująca na możliwość istnienia słowiańskich boskich bliźniaków jest odkrycie z 1969 roku na wyspie Fischerinsel w Meklemburgii, rejonie znanym ze znalezisk miejsc słowiańskich kultów pogańskich. Był to mający 178 cm wysokości słowiański posąg kultowy przedstawiający dwóch mężczyzn zrośniętych głowami i tułowiami, był tam także drugi posąg kobiecy o wysokości 157 cm. Znaleziska datowane zostały na przełom XI i XII wieku. Folklor słowiański również przechował nikłe odbicia kultu bliźniaczych bóstw w opowieściach kojarząc je ze Słońcem i Księżycem oraz ich siostrą Dennicą serbską (od dnia) lub Zorzą.

slowianie-panteon-bpomniejsze-bostwa-lei-polel
Ilustracja. Znalezisko z Fischerinsel odnalezione w 1969 roku, uważane przez wielu badaczy za idola Lela i Polela.

3-18Chronica Polonorum (Kronika polska) pierwsza drukowana historia Polski napisana w języku łacińskim wydana w  519 roku oparta o dzieło Jana Długosza, opisująca okres od mitycznych początków aż do końca panowania Aleksandra Jagiellończyka w 1506r. Ciekawostką jest, iż pierwsze wydanie zostało przeredagowane oraz ocenzurowane i po poprawkach wymuszonych przez niektóre rody magnackie ponownie wydana w 1521 roku.

3-19Macieja z Miechowa też Maciej Miechowita, urodzony w 1457r., zmarły w 1523r., lekarz, pisarz medyczny, historyk, geograf, profesor Akademii Krakowskiej, ksiądz kanonik krakowski, alchemik i astrolog.

3-20Jan Nepomucen Karol Potkański, urodzony 16 kwietnia 1861r., zmarły 16 sierpnia 1907r. w Krakowie, polski historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, etnograf, badacz regionu, taternik, badał głównie stosunki społeczno-gospodarcze średniowiecza w Polsce i na całej Słowiańszczyźnie a także zagadnienia pierwotnego osadnictwa.

3-21Zielone Święta nazwa ludowa Zielone Świątki, święto Zesłania Ducha Świętego, jego geneza związana jest z przedchrześcijańskimi, pogańskimi obrzędami wiosennymi o charakterze płodnościowym - siła wszelkiej wegetacji oraz zaduszkowym - kult przodków.

www.srebrnykruk.pl

www.srebrnykruk.pl