Perun, Świętowit, Rujewit, Jaryło to nie wiele bóstw, ale jedno, zatem zacznijmy od cytatu z XV wiecznego rękopisu ruskiego;
„Tak więc chyba ślepiec jedynie nie zauważyłby podobnieństwa. Bo Perun jest mnogi”.
Jednym z naczelnych bóstw słowiańskich był Perun – piorunowładca – bóg wojny, bóg pioruna, błyskawicy oraz grzmotu, czczony nie tylko pośród Słowian, ale także i Bałtów pod epitetami Perkunas po litewsku, Parcuns w staropruskim, Pērkuóns (Perkom) po łotewsku. Materiałów świadczących o rozpowszechnieniu kultu Peruna jest dość dużo w przekazach piśmienniczych z okresu starożytności i średniowiecza a także w znaleziskach archeologicznych, w odkryciach językoznawczych oraz w podaniach ludowych.
Etymologicznie imię to wywodzi się z ogólnosłowiańskiego rdzenia per pochodzącego np. z polskiego prać, piorę (w późniejszych czasach znaczenie tego słowa ograniczone zostało do czyszczenia) oznaczającego „tego, który uderza” ale nie tylko w odniesieniu do uderzenia grzmotu a także do pozostałych atrybutów takich jak siła i waleczność. Pan niebios – gromowładny, początkowo był bogiem bezpostaciowym, stopniowo począł przyjmować antropomorficzny wizerunek powiązany z jego atrybutami: piorunem, skałą – fizyczną postacią gromu (belemnit, zwany też kamieniem lub strzałką piorunową), toporem albo młotem, gromem, bądź koniem. Łączono go także z dębem często „błogosławionym” za pośrednictwem piorunów, których to uderzenie dość powszechnie wśród ludów Słowian i Bałtów uważano za uświęcające.
W podstawowej wersji, bez ozdobników w formie heksagonu – sześciokąta foremnego. Trzy osie symetrii dzielą figurę na sześć identycznych trójkątów równobocznych których wierzchołki łączą się ze środkiem. Jest to symbol dla którego brak jest udokumentowanych historycznie dowodów potwierdzających jego bezpośredni związek, z Perunem. Znaczenie takie przypisują mu współcześni rodzimowiercy poprzez powiazanie go z jego funkcją chroniącą przed piorunami i wichurami w wierzeniach ludowych.
Wiele mitów powiązanych z Perunem snuje opowieści o jego walce ze złem. Łączy się go z niebem przeciwstawiając mu podziemny świat, czemu odpowiada przekaz o walce Peruna jako władcy niebios z Żmijem – smokiem będącym demoniczną formą zła interpretowanym niekiedy jako zoomorficzne wcielenie Welesa. Opowieść ta doskonale wpasowuje się w dualistyczną kosmologie3-7 ludów indoeuropejskich jest symbolem nieustającej walki ładu z siłami chaosu. Wskazuje także na podobieństwo Peruna i Welesa do Mitry i Waruna, opozycyjnej pary wedyjskich bóstw.
Boską towarzyszką Peruna mającą sprawować pieczę nad opadami atmosferycznymi była Perperuna zwana niekiedy Dodolą. Jednak część badaczy twierdzi, iż nie była ona samodzielnym bytem a jedynie jego żeńską hipostazą3-8 (odpowiednik trójcy świętej w chrześcijaństwie).
Wizerunek Peruna w zależności od miejsca jego kultu przybierał różną postać. Wyobrażano go sobie m.in. jako jasnowłosego niebieskookiego, bądź jako siwego o szarych oczach, dojrzałego mężczyznę. Przedstawiany był najczęściej z siwymi włosami niekiedy ze złotą brodą. Nosić miał także złotą zbroję. Inni widzieli go jako młodego mężczyznę o włosach czarnych niczym pióra wrony. Jednak zawsze był przystojny, szeroki w ramionach o dzikim spojrzeniu i groźnej postawie.
Perun wieloraki
Piorunowładca najwyższe bóstwo słowiańskie, pogromca smoka w cyklicznej transformacji przyrody, strażnik praw, pod wpływem odmiennych wpływów i potrzeb poszczególnych ludów występuje w wielu wcieleniach obdarzanych różnymi imionami oraz postaciami. Zawsze jednak jego formy wyróżniały się mocnymi patriarchalnymi atrybutami. Do najbardziej rozpoznawalnych tzw. postaci zbliżonych zaliczane są Świętowit, Jarowit i Rujewit.
Wymienione powyżej postacie i imiona Peruna nie wyczerpują całkowicie tematu, gdyż w materiałach źródłowych badacze napotykają wiele innych nazw, które niestety często wskutek ich zniekształcenia nie daje się jednoznacznie zinterpretować. Można tu zacytować słowa Aleksandra Brücknera z jego Mitologii Polski i Słowiańskiej;
To nie bóstwa się zmieniają tylko ich nazwy i coraz to inne wypływają na powierzchnię. Perun bez wątpienia był mnogi. Tak bardzo, że aż trudno dziś wymienić wszystkie jego imiona.
Można też pokusić się o stwierdzenie, iż religia pogańska wraz z upływem czasu i zapewne pod wpływem kontaktów z chrześcijaństwem przekształcała się z wierzeń demonologicznych w stronę wywyższenia z pośród wielu jednego wybranego bóstwa.
