www.srebrnykruk.pl

strzalka

5.4. Gwintowanie


Gwintowanie jest to wykonanie na walcu lub stożku5-3 bądź w otworze walcowym lub stożkowym5-4 linii śrubowej za pomocą gwintownika w celu połączenia z sobą dwóch i więcej elementów. Gwinty segreguje się zgodnie z ich średnicą i skokiem gwintu5-5 a także pod względem kształtu występów na gwint trójkątny, trapezowy, okrągły i kwadratowy5-6. Najbardziej rozpowszechniony jest gwint metryczny trójkątny oznaczany symbolem np. M4 x 1 gdzie M oznacza gwint metryczny, 4 to zewnętrzna średnica gwintu a 1 to skok gwintu w mm.

Gwint zewnętrzny nacina się narzynkami a gwinty wewnętrzne gwintownikami złożonymi z trzech gwintowników; wstępnego, zdzieraka i wykańczaka. Gwintowniki oznacza się podając ich typ, wymiar i rodzaj nacięć oraz dodatkowo na obwodzie uchwytu nacięciami określającymi kolejność posługiwania się gwintownikami z jednego zestawu. Jedno nacięcie oznacza pierwszy używany gwintownik wstępny, dwa to wyróżnik zdzieraka a trzy lub ich brak to wykańczak. Gwintownik wstępny ma nieco mniejszą średnicę od wykańczaka gdyż zaznacza on przebieg gwintu kończonego wykańczakiem. Otwory pod gwint mają mniejsze wymiary od średnicy gwintu przykładowe wymiary podano w tabeli nr 5-4.

Tabela nr 5-4
Tabela nr 5-4. Zalecane średnice otworów pod gwintowanie gwintownikiem.

Gwintowniki są wykonywane w kształcie śruby o stożkowym zakończeniu z bruzdami wyciętymi na powierzchni równolegle do osi gwintownika. Bruzdy stanowią krawędzie tnące i równocześnie odprowadzają wióry. Gwintownik zbudowany jest z części roboczej i chwytu o zakończeniu kwadratowym umożliwiającym założenie pokrętła. Część robocza składa się ze stożka skrawającego i walca wykańczającego.

Rysunek nr 5-26
Rysunek nr 5-26. Gwintowanie otworu,
od prawej gwintowniki; wstępny, zdzierak, wykańczający.

Gwintownik zorientowany w otworze dokładnie współosiowo i posmarowany olejem maszynowym jest wkręcany poprzez obrót w prawo przy użyciu uchwytu gwintownika. Każdorazowo po półobrocie w prawo dla ułatwienia pracy i zabezpieczenia przed uszkodzeniem części roboczej gwintownika wykonuje się ćwierć obrotu w lewo. Początkowo pracę wykonuje się wywierając niezbyt dużą siłę skierowaną osiowo aż do momentu otrzymania pierwszej bruzdy. Później gwintownik zagłębia się automatycznie. Po wykonaniu nacięć gwintownikiem wstępnym, zabieg powtarzamy używając gwintownika zdzieraka i wykańczaka.

Zdjęcie nr 5-8
Zdjęcie nr 5-8. Uchwyt pokrętło gwintownika.

Gwintując otwory głębokie oraz nieprzelotowe trzeba, co jakiś czas gwintownik wykręcać z otworu i czyścić go z wiórów. Trzeba też zachować dużą ostrożność gwintując otwory o średnicy poniżej 3 mm, nie wywierać za dużej siły w kierunku osi i obrotu gdyż gwintownik z uwagi na swą kruchość mogą dość łatwo ulec uszkodzeniu.

Zdjęcie nr 5-9
Zdjęcie nr 5-9. Gwintownik.

Gdy gwintownik się złamie wykręca się go przytrzymując wystającą część płaskoszczypami lub gdy niema takiej możliwości posługuje się wówczas wygiętym w dwoje twardym drutem, którego końce wsuwa się w kanaliki gwintownika odprowadzające wiór.

Zdjęcie nr 5-10
Zdjęcie nr 5-10.
Narzynka.

Gwinty zewnętrzne wykonywane są narzynkami osadzonymi w oprawkach z pokrętłami. Nacięcie gwintu otrzymuje się po jednym przejściu narzynką.

Narzynki wykonywane są ze stalowych hartowanych pierścieni, wewnątrz nagwintowanych, z wywierconymi otworami stanowiącymi krawędzie tnące i równocześnie wykorzystywanymi do odprowadzania wiórów. Ilość krawędzi skrawających jest taka sama jak otworów i uzależniona jest od średnicy gwintu. Narzynki z trzema krawędziami używa się do gwintów o średnicy do 6 mm, z czterema do gwintów od 6 do 16 mm a z pięcioma powyżej 16 mm.

Zdjęcie nr 5-11
Zdjęcie nr 5-11. Uchwyt – pokrętło narzynki.

Pręt, który będzie gwintowany unieruchamia się pionowo np. w imadle a jego koniec fazuje pilnikiem. Następnie część stożkową – zbierającą, narzynki nakłada się i pokręca w lewo zachowując zasady takie same jak przy pracy gwintownikami.



5-3Gwint zewnętrzny wykony jest na walcu lub stożku.

5-4Gwint wewnętrzny wykonywany jest w otworze walcowym lub stożkowym.

5-5Skok gwintu to odległość pomiędzy dwoma sąsiednimi występami.

5-6Można gwinty dzielić również w zależności od kierunku skrętu na prawy i lewy, od sposobu wymiarowania na metryczny i calowy oraz od kształtu gwintowanej powierzchni na walcowy i stożkowy.